Op 5 december werden de laatste suikerbieten gerooid. De avond er voor was onze loonwerker Weco de Hondsrug al begonnen. Tot diep in de nacht is er door gerooid, zodat de volgende ochtend ruim voor de aankomede regen het werk klaar was. Daarmee kwam er een einde aan oogstseizoen 2024. Altijd een goed gevoel als de laatste gewassen uit de grond zijn. Op 31 juli starten we met de oogst van de brouwgerst. En twee weken later werden de eerste pootaardappelen gerooid. Op 4 oktober werden de laatste zetmeelaardappelen ingeschuurd en daarmee eindigde de aardappeloogst. Een groot deel van de suikerbieten zijn inmiddels geleverd. Er ligt nu nog een kleine 800 ton op het land. Deze worden tweede week januari gehaald. De opbrengst van de bieten is iets bovengemiddeld met tussen 13,5 en 14,6 ton suiker per hectare. Alle andere gewassen hebben het heel goed gedaan met zeer goed kilogramopbrengsten met goede kwaliteit. Dit alles dankzij de vele regen die op onze lichte grond zeer welkom is. Als 2025 weer zo mag zijn dan teken ik er direct voor.
De eerste week van december was ik aanwezig op het Farmnetwork Event van BASF in Berlijn. Sinds een paar jaar ben ik lid van het Farmnetwork. BASF denkt mee en helpt in de verdere verduurzaming van ons akkerbouwbedrijf. Op het event waren ongeveer 60 collega’s aanwezig uit heel Europa. Het is heel interessant en leerzaam om met gelijkgestemden te mogen spreken. Met mijn ,voor Nederlandse begrippen “bovengemiddeld areaal”, was ik het eenna kleinste bedrijf. Tijdens het event werd duidelijk dat op bijna alle bedrijven dezelfde “uitdagingen” spelen. Klimaatsverandering wordt veel genoemd, maar ook het wegvallen van gewasbeschermingsmiddelen en steeds strengere regelgeving zijn belangrijke thema’s. Veel boeren maken zich zorgen over de rentabiliteit en continuïteit van hun bedrijf. Dit is wel een zorgelijke ontwikkeling. Niet voor boeren die op lange termijn door willen en kunnen. Er breken gouden tijden aan voor de collega’s die overleven. Maar voor Europa wordt voedselproductie een groot thema. Ik hoop dat onze politici dit op korte termijn gaan inzien.
For the love of farming, the biggest job on Earth.
Op 15 augustus werden de eerste pootaardappelen gerooid. En dat was mooi op tijd. Dat komt mede doordat we vroeg konden poten. Landelijk was het erg nat, maar op onze lichte grond viel dat mee. Eind maart gingen de eerste aardappels al de grond in en een maand later waren we klaar met poten. Het groeiseizoen werd een uitdaging. Door de vele regen waren sommige percelen maar moeilijk begaanbaar. Op één perceel moesten we zelf pleksgewijs overpoten omdat door de het vele water de knollen verrot waren. Ook de spuitwerkzaamheden waren niet altijd eenvoudig en soms hebben we een stuk over moeten slaan. De Phytophthora druk was enorm door de natte weer en de extreem snelle groei van de aardappels. Dat in combinatie met steeds minder (en minder goede) middelen maakt de aardappelteelt een uitdagende teelt. Dankzij de regen bleven de aardappels goed groeien. Maar eind juli sloeg het weer om en werd het droog. Dus begin augustus moesten we alsnog met de regenhaspel het veld in. Gelukkig waren toen de meeste pootaardappelen al aan de maat. Voor de zetmeelaardappels was het nodig om een rondje te beregenen. En toen begon de oogst. Het pootaardappel rooien liep mooi door, ondanks gebrek aan personeel. De opbrengsten zijn erg goed en liggen ruim boven gemiddeld. En dat leidt er toe dat we niet voldoende aardappelkisten hebben, een luxeprobleem. Begin september moesten we de eerste zetmeelaardappels voor Avebe klaar hebben liggen. Ook hier een bijzonder goede opbrengst van ruim 50 ton netto aardappels met een zetmeelpercentage van 20,6 procent (owg 500 gram). In de derde week van september werden de laatste poters gerooid. En een week later zijn we gestart met het inschuren van de fabriekers. In de schuur slaan we alleen het ras BMC op. Dit ras staat bekend om zijn hoge zetmeelgehalte. De uitslagen van de proefrooing geven een OWG van 550 gram, een zetmeelgehalte van 23,4 procent. Ook hier is de opbrengst erg goed zo tegen de 50 ton per ha. Aanzienlijk meer dan we gewend zijn. Op vier oktober werden de laatste rijen geoogst. En traditiegetrouw stonden de oliebollen aan het eind van de dag weer op tafel. Als alle aardappels redelijk betaald worden dan lijkt 2024 geen slecht jaar te worden.
De laatste paar dagen van juli zijn nuttig besteed. De brouwgerst is in deze periode geoogst. Na een lange natte “zomer” werd het dan toch droog. We hebben al een paar maal op het punt gestaan te beginnen, maar de omstandigheden waren toen niet ideaal. Dat was nu wel het geval, dus afgelopen maandag werd onze New Holland combine van stal gehaald. De zomergerst is rond half maart gezaaid en heeft weinig last gehad van het weer. De extreme buien zijn, zoals zo vaak, langs Odoorn getrokken. De brouwgerst stond er het hele seizoen mooi op. Op alle percelen lijkt de kwaliteit goed en de opbrengst zit tussen de 7500 en 8000 kg per hectare. En dat zijn hoge opbrengsten voor onze grond. De oogst verliep snel dankzij onze assistenten. De jongste dochters reden met de trekker en kipwagen naast de combine. En mijn vader verzorgde het transport naar het inname depot van Agrifirm. Jan Reinier de Jong (@jrdejongodoorn) | TikTok
Onze coöperatie Cosun bestaat dit jaar maar liefst 125 jaar. En om dit te vieren zijn/waren er verschillende activiteiten voor de leden/telers maar zeker ook voor het personeel van de verschillende bedrijven van onze coöperatie. Zo was er op 8 en 9 juni een groot festival in Papendal. Naast verschillende attracties, lekker eten waren er tal van artiesten waaronder Marco Schuitemaker en de bietenliefhebber Tik Tok Tammo.
Ook ging het personeel de boer op, letterlijk. En zo stonden er op 25 juni drie medewerkers van de locatie Hoogkerk met een jubileumblik Cosun stroopwafels hier op het erf. Het doel was de verbinding tussen leden en medewerkers vergroten. Beiden zijn natuurlijk belangrijk voor het succes van Cosun. Na een kennismaking onder het genot van een kop koffie en een heerlijke stroopwafel mocht ik wat vertellen over ons akkerbouwbedrijf. Vervolgens vertellen de mannen over hun werkzaamheden in en rondom de suikerfabriek. Aansluitend zijn we met zijn allen het veld in gegaan. Na de aardappels en de brouwgerst waren de suikerbieten aan de beurt. Hier kon ik mooi wat praktische zaken vertellen waar we als akkerbouwers mee te maken hebben. Na een rondje over het erf gingen de heren weer naar huis. Het was een prettig samenzijn die voor herhaling vatbaar is.
Cosun medewerkers Pieter Henstra Jeroen Jansen en Gerard Bos in een perceel suikierbieten.
De voorjaarswerkzaamheden zijn weer afgerond. Begin maart waren we al vrij snel op het land en is de eerste mest geïnjecteerd. Vervolgen zijn 13 maart de eerste suikerbieten de grond ingegaan. Aansluitend werd de zomergerst gezaaid. Het was toen toch al redelijk nat en het bleef nat. Vervolgens zijn op lichte grond de eerste aardappelen gepoot, op 29 maart om precies te zijn. Dit waren zetmeelaardappelen voor Avebe. Daarna is het eerste pootgoed gepoot. Helaas konden we niet overal poten. Een perceel waar afgelopen jaar suikerbieten stonden was door de oogst enigszins gehavend uit de strijd gekomen. Het koste veel tijd om dit weer netjes te krijgen. Het poten verliep met horten en stoten. Het weer zorgde ervoor dat we regelmatig een paar dagen rust kregen. Een maand nadat we begonnen te poten gingen de laatste aardappels de grond in. De afgelopen vier weken was het weer goed. Het leek zelfs even droog te worden. De zomergerst had echt behoefte aan een beetje regen. Die regen viel uiteindelijk ook. Mede door de grote hoeveelheid vocht en de relatief hoge temperatuur groeien de gewassen erom snel. De aardappel staan er allemaal boven en de eerste suikerbieten hebben het veld al “dicht”. Alle akkerranden zijn gezaaid en op één na alle wintervoedselvelden ook. Dus ondanks het bijzondere weer gaat alles als een speer.
Afgelopen zaterdag was Bart Millenaar te gast op ons akkerbouwbedrijf. Bart staat zevende op de lijst voor de VVD voor de Europese verkiezingen van begin juni. Bart is een jonge enthousiaste boerenzoon die de politiek verkiest boven het ouderlijk landbouwbedrijf. De afgelopen periode was hij in Brussel de rechterhand van Jan Huitema. Hij weet dus hoe de hazen lopen. De VVD heeft nationaal heel veel steken laten vallen. Het is een Randstad partij geworden met een eenzijdige insteek die ver af staat van het platteland en al helemaal van de landbouw. Minister Van de Wall is daar wat mij betreft het toonbeeld van. Met het vertek van Jan Huitema en ook Annie Schreijer Pierik verliest Nederland twee van de drie landbouwwoordvoerders in het Europees parlement. Alleen Bert Jan Ruissen blijft nog over en dat is voor landbouwland Nederland best zorgelijk. Tijdens zijn bezoek op ons bedrijf is mij duidelijk geworden dat de VVD met Bart Millenaar een goede opvolger voor Jan Huitema heeft gevonden. Zijn kennis en denkwijze sluit prima aan bij die van de boer. Ik wens Bart dan ook alle succes de komende weken met zijn verkiezingscampagne.
Stiekem is het voorjaar weer begonnen. Afgelopen week hebben we dan ook niet stil gezeten. De betalcal (kalk) is door Bos Agra op de percelen gespoten waar suikerbieten komen. Ook zijn een groot aantal percelen door onze loonwerker HS Agri bemest met rundveemest. En de Kali bemesting is door Stelt geleverd op de percelen waar pootaardappelen en zomergerst in gaan komen.
Eind van de week zijn de eerste suikerbieten gezaaid. Een perceel van een kleine 10 hectare lag er prima bij. Het betreft mooie esgrond en was bekwaam om te gaan zaaien. Vervolgens zijn we verdergegaan met het zaaien van de zomergerst, brouwgerst wel te verstaan. De gerst, dit jaar van ras Applaus, is gezaaid op 2 percelen nabij de boerderij. Een 3e perceel moet nog, maar deze is nog te nat. Hopen dat het weer zo blijft en dat het niet te veel regen valt. Dan kunnen we rustig aan doorwerken. Dan belooft het een redelijk mooie start van het nieuwe seizoen te worden.
De mest wordt ook in 2024 door HS Agri uit Zuidlaarderveen uitgereden.
Begin februari zijn onze zetmeelaardappels gehaald. Ieder jaar is het weer spannend hoeveel ton zetmeelaardappels er nu daadwerkelijk geoogst zijn. En ook de kwaliteit en het zetmeelgehalte van de piepers is altijd maar weer afwachten. We telen in verhouding tot collega’s maar weinig ‘fabriekers’ en die we telen gaan voor verweg het grootste deel in de schuur. Als onze cooperatie Avebe alle aardappels die buiten liggen gehaald heeft dan gaan ze in schuren verder.
Het groeiseizoen was niet geweldig met een laat voorjaar, een droge zomer en een natte herfst. Ook phythothora heeft veel pijn gedaan. Door deze schimmelziekte zijn de zetmeelaardappels niet volledig uitgegroeid en bleef de opbrengst achter. Maar ook de kwaliteit was hierdoor slecht. Met name het ras Adelinde viel door de mand. Het zetmeelgehalte was erg laag, de kwaliteit ronduit slecht en het tarrapercentage hoog. De BMC daarintegen deed het beter, maar ook daar was het zetmeelgehalte niet op het niveau zoals gewenst. Zoals al eens eerder geschreven zijn we blij dat 2023 achter de rug is.
Sinds 2020 doen wij mee aan Bimag (Boeren Insecten Monitoring Agrarisch Gebied) en tellen we op ons bedrijf nachtvlinders. We doen dat samen met nog 125 boeren door heel Nederland. We tellen specifiek nachtvlinders omdat deze een goede indicatie geven van de gesteldheid van de biodiversiteit in de regio. Met deze tellingen kunnen we een weerwoord geven aan alle negatieve uitlatingen over de biodiversiteit in het buitengebied. Dit project is een samenwerking tussen LTO Noord, BoereNatuur en de Vlinderstichting. Om de week zetten dochter Elle en ik aan het begin van de avond 3 emmers met daarboven een ledlampje op het erf, in een akkerrand en in een landbouwperceel. Gedurende de nacht vliegen de nachtvlinders tegen de lichtbron en vallen in een emmer. Deze emmer wordt in alle vroegte geleegd. De vlinders worden gefotografeerd en via een app naar de Vlinderstichting gezonden. De nachtvlinders worden vervolgens weer vrijgelaten. Het weer heeft behoorlijk effect op de tellingen. Bij volle maan tellen we aantoonbaar minder nachtvlinders. Dat geldt ook bij regen. De Vlinderstichting kijkt welke soorten we hebben gezien en maakt daar een verslag van. In 2023 hebben we ongeveer 200 nachtvlinders gevangen op ons bedrijf, totaal 74 verschillende soorten. Landelijk zijn er bijna 26.000 vlinders geteld van totaal 406 soorten. In het landbouwperceel telden we de meeste vlinders en de meeste soorten. Op het erf het minste van beide. In tabel 1 is te lezen dat de Gewone Grasuil het vaakst geteld is. Tabel 2 geeft de zeldzame soorten op ons bedrijf weer. Het is wel bijzonder dat de Schaaruil in Nederland slecht 12 keer geteld is waarvan maar liefst 4 maal op ons bedrijf. Ook in 2024 doen wij weer mee met Bimag.
Tabel 1.Top 10 van meest waargenomen soorten op alle drie de meetpunten samen in 2023.
soort
Totaal aantal
gewone grasuil
27
zwarte-c-uil
15
huismoeder
14
witte tijger
8
gewone worteluil
7
nunvlinder
7
schaaruil
4
oranjegeel halmuiltje
4
tweestreepvoorjaarsuil
4
vierkantvlekuil
4
Tabel 2. Onze vijf meest zeldzame soorten binnen heel BIMAG. De tweede kolom laat het totaal aantal exemplaren zien dat wij hebben waargenomen, de derde kolom het totaal aantal exemplaren binnen heel BIMAG en de laatste kolom op hoeveel bedrijven de soort is waargenomen. De aantallen zijn allemaal over 2023
